Rens

De Zijderoute legde eeuwenlang een belangrijke verbinding tussen Oost en West Azië. Naast de verhandelde producten werden ook veel culturele elementen uitgewisseld. De handelsroutes zorgden daarmee voor een koppeling tussen de culturen van het Nabije Oosten, Iran, India en China. De contacten tussen Oost en West liepen door Centraal Azië en dat was niet zonder gevolgen. De invloed van Centraal Aziatische culturen op de handelscontacten wordt soms onderschat door de regio slechts als doorgeefluik af te schilderen. In werkelijkheid was het echter een belangrijke actor in de culturele uitwisseling. In Sogdië, Bactrië, Chorasmië en andere gebieden werden  veel invloeden uit andere culturen overgenomen en aangepast. Bovendien exporteerden zij culturele elementen naar andere regio’s in Azië. Hierdoor speelde Centraal Azië een actieve rol in de culturele uitwisseling. De culturele “ruilhandel” was dus niet een rechtlijnige verbinding tussen Oost en West. Het weerspiegelde juist de Zijderoute als verschillende, aan elkaar verbonden handelsnetwerken. Met andere woorden: Oost en West vormden een geheel door de verbindende Centraal Aziatische schakel.

In ons project speelt Centraal Azië daarom een belangrijke rol. Terwijl sommigen zich op de contacten met het Westen richten, zal in mijn onderzoek de culturele uitwisseling tussen Centraal Azië en China centraal staan. Ik beperk mij daarbij vooral tot de zevende en vroege achtste eeuw, de Vroege Tang. De Chinese Tang dynastie (618 – 907) wordt vaak verdeeld in een Vroege en Late periode. De eerste werd gekenmerkt door een grote westwaartse expansie van China tot in Centraal Azië. Mede hierdoor kwam China open te staan voor veel Centraal en zelfs West Aziatische invloeden. Er ontstond een levendige uitwisseling die onder meer tot uiting kwam in de materiële cultuur.

Het is deze culturele uitwisseling, zichtbaar in kunst- en gebruiksvoorwerpen, die in mijn onderzoek belicht wordt. Ik richt mij met name op zilveren objecten. In Centraal Azië werd relatief veel zilverwerk geproduceerd. Vooral Sogdië stond bekend om de bewerking van zilver. In deze objecten waren allerlei invloeden zichtbaar uit andere culturen. De contacten langs de Zijderoute, juist ook die met China, zorgden voor de uitwisseling van elementen en technieken die vervolgens in de objecten terug te vinden zijn. Bovendien zien we in China tijdens de Vroege Tang een “exotische” smaak ontstaan, waarbij onder meer zilveren objecten uit Centraal Azië geïmporteerd worden. Ondanks dat zilver een luxe product is, waren de invloeden ook buiten de elitecultuur zichtbaar, bijvoorbeeld door het imiteren van zilverwaar in keramiek.

Rens_1

Een schaal uit de Tang dynastie met karakteristieke Centraal Aziatische elementen

Door het bestuderen en vergelijken van de objecten wil ik laten zien dat de zevende en achtste eeuw gekenmerkt werden door een bijzondere culturele uitwisseling tussen China en Centraal (en West) Azië. Mijn doel is echter ook om aan te tonen dat deze uitwisseling mogelijk was door de omstandigheden van die tijd. In deze bredere historische context wil ik vooral benadrukken hoe de politieke situatie invloed had op de culturele – en handelscontacten. Daarbij zijn ook de veroveringen van de Islam tijdens dezelfde periode van groot belang. De Vroege Tang periode is de laatste grote opleving in culturele uitwisseling voordat West en Centraal Azië islamiseerden en China bedreigd werd door interne problemen. Na deze periode namen de culturele contacten heel andere vormen aan.

Rens_2

Tang China, de Islam en de Zijderoute rond 750 na Chr.