1959786_288032058015080_225123579_nIn mijn onderzoek bekijk ik welke culturele betekenis de dieren voor de mensen in Centraal-Azië hebben gehad en nog steeds hebben. Om de culturele betekenis te kunnen achterhalen heb ik tijdens de onderzoeksweek in de Hermitage veel objecten met afbeeldingen van dieren bestudeerd en vergeleken met elkaar. Op deze manier heb ik verschillende motieven en symbolische betekenissen ontdekt.

Allereerst zal ik de motieven toelichten, vervolgens zal ik ingaan op de symbolische betekenis van dieren. Bij elk onderdeel zal ik toelichten hoe ik dit verder wil gaan toepassen in mijn onderzoek.

 

Motieven in de dierenwereld:

Ten eerste bevat het mondstuk van een Rhyton vaak normale of fabeldieren. Een Rhyton is een gebogen drinkhoorn met een kleine opening waaruit vaak wijn werd gedronken (fig. 1). Meestal werden ze gebruikt tijdens feestmaaltijden. Ze werden gemaakt van ivoor, edele metalen of klei en op de romp konden allerlei personages zijn uitgebeeld, soms verenigd in verhalende taferelen.  Het Hermitagemuseum te Amsterdam toont een kleien mondstuk van een drinkhoorn, waarop een stier is afgebeeld (fig. 2). Graag wil ik gaan onderzoeken waarom vooral dieren als mondstuk van een drinkhoorn worden gebruikt.

Figuur 1: Drie voorbeelden van een Rhyton

Figuur 1: Drie voorbeelden van een Rhyton

Figuur 2: Mondstuk van een Rhyton in de vorm van een stierenkop, Sodie, 6e-8e eeuw na Chr.

Figuur 2: Mondstuk van een Rhyton in de vorm van een stierenkop, Sodie, 6e-8e eeuw na Chr.

 

Daarnaast werden beeldjes van dieren vaak meegegeven als grafgift. Zoals de houten beeldjes van een stier, zeboe, paard, zwijn en twee ruiters op een paard (fig. 3), die gevonden zijn in de grafkelders van de oase Turfan. De wanden van de grafkamers waren beschilderd met scènes uit het leven van de begraven personen. Misschien dat de houten beeldjes net als de muurschilderingen gerelateerd zijn aan het leven van de overleden persoon. In volgende stap van mijn onderzoek zal ik dit gaan onderzoeken door me meer te verdiepen in het gebruik van dieren in grafrituelen.

Figuur 3: Verschillende houten beeldjes van dieren als grafgiften

Figuur 3: Verschillende houten beeldjes van dieren als grafgiften

Ook is me opgevallen dat er vaak aapjes als ruiter op de rug van kamelen worden afgebeeld (fig.4 en 5). Een theorie is dat deze aapjes een personificatie waren van de reizigers. In mijn onderzoek wil ik deze theorie onder de loop nemen.

4 aap als ruiter

Figuur 4: Een aapje als ruiter

5 aapjes als ruiter

Figuur 5: Twee aapjes als ruiters

De leeuw die een hert verscheurt is vanaf het eerste millennium v.Chr. een veel gebruikt motief onder de Iraanstalige volkeren. Dergelijke taferelen kwamen in de kunst van de oudheid voor bij zowel nomaden als sedentaire volken. Opmerkelijk hier is de weergave van de leeuw, met zijn kop driekwart gedraaid, terwijl zijn lichaam vrijwel exact en en profil is afgebeeld. Op dezelfde manier werden leeuwen ook wel weergeven op Sogdische muurschilderingen. In de Hermitage wordt dit motief onder andere afgebeeld op een schaal uit Sogdie (fig. 6). Ik ben benieuwd of de huidige volkeren in Centraal-Azië dit motief nog steeds gebruiken en wat hun motivatie hiervoor is.

Een schaal uit Sogdie

Figuur 6: Een schaal uit Sogdie

Een ander bekend motief onder de objecten in het Hermitage museum is eenden of andere vogels met guirlandes in hun bek. De dieren worden omlijst door decoratieve medaillons, omgeven door een parelsnoer. Dit motief staat bekend als het Sassanidische ornament en zijn imitaties van stofdessins die overal in het Oosten voorkwamen. Graag wil ik onderzoeken waarom nou juist vogels werden gebruikt voor dit motief en of deze motieven nog steeds toegepast worden in de huidige cultuur in Centraal-Azië. De aanwezigheid zou erop duiden dat de oude Zijderoute nog steeds aanwezig is in het huidige leven.

Figuur 7: Muurschildering in Kucha met de Sassanidische decoratie

Figuur 7: Muurschildering in Kucha met de Sassanidische decoratie

 

Symbolische betekenis:

Daarnaast heb ik veel geleerd over symbolische betekenissen van dieren. Zo symboliseren pauwen onsterfelijkheid en zijn de dieren een geliefd motief in de Vroegchristelijke wereld en Byzantium. Pauwen worden op verschillende objecten afgebeeld, waaronder een kroes (fig.). In Centraal-Azië wil ik graag gaan onderzoeken of de pauw nog steeds voor onsterfelijkheid staat. Dit zou een teken zijn dat de Zijderoute nog steeds veel invloed heeft op het huidige leven, immers de betekenis is ontleend uit het Christendom. Daarnaast ga ik in mijn onderzoek op zoek naar meer symbolische betekenissen van dieren.

Figuur 8: Een kroes gedecoreerd met pauwen

Figuur 8: Een kroes gedecoreerd met pauwen