1959786_288032058015080_225123579_nInmiddels zijn we al door Kazachstan en Oezbekistan gereisd en hebben we de steden Almaty, Shymkent, Tashkent en Samarkand, en de vele landschappen er tussen kunnen verkennen. In deze regio’s heb ik de dieren van de Zijderoute en hun betekenis voor de mens mogen onderzoeken. Ik ben veel voorbeelden tegen gekomen over hoe de dieren tijdens de Zijderoute zijn gebruikt en hoe dezelfde dieren nog steeds functioneren in het dagelijkse leven. Allereerst zal ik voorbeelden uit de tijd van de Zijderoute behandelen, vervolgens zullen voorbeelden uit de moderne wereld aan bod komen.

Tijdens de Zijderoute speelden de dieren een belangrijke rol, ten slotte maakten ze de handel mogelijk als pak-, of rijdier. Naast deze functies hadden de dieren nog andere functies. Resten van dieren werden namelijk gebruikt voor spelletjes, muziekinstrumenten, voor het schrift en als onderdeel van de religie. Als onderdeel van een spelletje waren vaak knokkels van dierenresten gebruikt.

DSC04459

Botjes van de enkels van geiten en schapen die gebruikt werden voor een spelletje

Dit spelletje is wijd verspreid over de wereld en werd ook in Nederland gespeeld. Daarnaast stelde het museum van Almaty een “brainteaser” tentoon, gemaakt van een schaap/geitbot.

De brainteaser is gemaakt van het spaakbeen en de ellepijp van een schaap of geit

De brainteaser is gemaakt van het spaakbeen en de ellepijp van een schaap of geit

Daarnaast vormt dierlijk materiaal vaak een grondstof voor muziekinstrumenten. In Almaty werden beschilderde percussie instrumenten tentoongesteld, gemaakt van paardenhoeven.

Percussieinstrument van beschilderde paardenhoeven

Percussieinstrument van beschilderde paardenhoeven

Ook fluiten gemaakt van de hoornen van geiten werden tentoongesteld. Daarnaast werd het schouderblad van een rund, maar wellicht ook van andere dieren gebruikt als schrijftablet.

Het schouderblad van een rund

Het schouderblad van een rund

Het laatste relevante object in Almaty was een beschilderde geiten- of schapenschedel waarop de ziekte van de kudde symbolisch was overgebracht met het doel de ziekte te genezen van de rest van de kudde.

De achterste schedel is een beschilderde geiten of schapenschedel

De achterste schedel is een beschilderde geiten of schapenschedel

In Samarkand kregen we een rondleiding in het Instituut van Archeologie van Oezbekistan en het aangehechte museum. In het museum veel kleine beeldjes van paartjes tentoongesteld. Deze dienden als speelgoed en zijn tijdens een opgraving van een huis van de 11e eeuw gevonden.

 

Tegenwoordig worden de dieren van de Zijderoute veel terug gezien. Bijvoorbeeld het loopritme van paarden en kamelen vormt de basis voor het ritme van de oude en hedendaagse poëzie. Daarnaast zijn standbeelden van kamelen vaak verwerkt in het straatbeeld als standbeelden of zelfs vuilnisbakken.

DSC04658

Beide kamelen staan in Almaty

DSC_0668

Ook zijn er kamelen afgebeeld op het Kazachs geld.

1000 Tenge, geld uit Kazachstan

1000 Tenge, geld uit Kazachstan

Daarnaast wordt er veel vlees gegeten in Centraal-Azië, en vooral paardenvlees is een delicatesse. Dit in tegenstelling tot Nederland, waar paardenvlees niet gegeten wordt. Ten slotte worden in Oezbekistan nog steeds ezels gebruikt als trekdieren.