Afb. 1, Thee bij de lunch, zoals het hoort

Afb. 1, Thee bij de lunch, zoals het hoort

 

MikeAlhoewel de Zijderoute vooral bekend staat vanwege de handel in zijde, speelde het ook een belangrijke rol bij de verspreiding van andere goederen en gedachtegoed. Twee van de belangrijkste voorbeelden hiervan zijn thee en de Islam. Ook in het hedendaagse Centraal Azië zijn Thee en de Islam onlosmakelijk verbonden met de lokale cultuur.

Ook kan thee, en dan voornamelijk het theeservies (afb. 2), een goede indicatie zijn van de cultuur die aanwezig is in een bepaalde regio. Vooral in het Centraal Aziatische gebied kan dit een goede indicatie zijn van de daar aanwezige cultuur. Dit kan van belang zijn door de verschillende invloeden die een rol spelen/hebben gespeeld in deze regio.

Afb. 2, Meerdere varianten Centraal Aziatisch theeservies

Afb. 2, Meerdere varianten Centraal Aziatisch theeservies

In Zuid-Kazachstan en Oezbekistaanse hebben ze hun eigen traditionele theepot (afb. 3). Deze theepot is een eigen variant op de traditionele theepot zoals die vanuit China over de hele wereld is verspreid. De versieringen op deze theepotten bevatten vaak een combinatie van Arabische en Chinese invloeden en bevat over het algemeen een combinatie van de kleuren blauw en wit, en bladgoud.

Afb. 3, Oezbekistaans theeservies

Afb. 3, Oezbekistaans theeservies

Naast het tegenwoordige gebruik van deze eigen variant op de theepot, werd er ook vaak gebruik gemaakt van de Islamitische/Arabische theepot. Deze theepot (afb. 4) is groter dan de Traditionele theepot (en daarmee ook onhandiger) en is qua versieringen en decoraties ook imposanter dan de standaard Oezbekistaanse en Kazakse theepotten. Alhoewel deze theepot nog amper word gebruikt als theepot in de huidige theecultuur is hij, net als vele andere Islamitische symbolen, nog altijd zichtbaar op veel plaatsen als decoratie. Buiten het feit dat de Arabische theepot zich zeer goed leent als decoratiemiddel vanwege zijn imposante verschijning en vaak gedetailleerde afwerking, toont dit ook de trots die men nog steeds voelt voor cultuur en het verleden van hun land.

Afb. 4, Arabisch/Islamitische theepot

Afb. 4, Arabisch/Islamitische theepot

De theecultuur en het bijbehorende servies in Kyrgyzstan is totaal anders dan die in Oezbekistan of Kazachstan. Waar in vooral Oezbekistan het Religieuze/Islamitische aspect van het theedrinken nog veelal zichtbaar is, is diezelfde Islamitische invloed op het theeservies in Kyrgyzstan haast onzichtbaar. In Kyrgyzstan mengen ze, in ieder geval in de meer Nomadische yurt kampen, vaak het warme water pas met de thee in het kopje, niet in een pot. Mogelijk heeft dit te maken met het nomadische bestaan en de breekbaarheid van porseleinen theeservies.

In een meer gesettelde omgeving word er door de lokale Kyrgyzstaanse bevolking vaak nog een Samovar gebruikt (afb. 5). De Samovar is eigenlijk een grote waterkoker waar vaak een geconcentreerd thee extract aan wordt gehangen zodat er thee mee kan worden gezet. Echter wordt ook op deze manier de thee nog steeds buiten de pot gebrouwd. De Samovar is van origine een Russisch/Turks gebruik en is waarschijnlijk een restant van de Russische cultuur, een overblijfsel van de Sovjet overheersing die ook aanwezig was in Oezbekistan en Kazachstan. Echter, aangezien sommige delen van Kyrgyzstan nog steeds met enige trots terug denkt aan hun Sovjet periode, is de Samovar (nog steeds) een goede afspiegeling van de hedendaagse cultuur.

Afb. 5,  Een Samovar

Afb. 5, Een Samovar

Als men het hedendaagse theeservies vergelijkt met de hedendaagse cultuur in Centraal Azië blijkt al snel dat de theecultuur en de bijbehorende artefacten de mogelijkheid heeft een goede weergave te zijn van de daar aanwezige culturele situatie. Dit is echter enkel mogelijk door het belang van thee en theedrinken in deze regio. Doordat het drinken van thee een prominente rol aanneemt binnen de daar aanwezige cultuur, zullen nieuwe culturele invloeden ook sneller worden doorgevoerd binnen deze traditie.